Zonder enig vooronderzoek liet burgemeester Smit van Rijssen deze slogan met logo op briefpapier, stickers, viltjes, buttons en suikerzakjes zetten. Dat vond ik heel raar, want hoorde die slogan ineens niet meer bij Wierden? Ik had die immers gezien op VVV-folders. En in de Overijsselse reisgidsen stond het in de jaren 50 al vermeld.

Hoe haalden ze het in het gemeentehuis van Rijssen toch in hun hoofd om deze slogan van Wierden af te pakken? Ik wist dat de gemeente Wierden niet heel actief was in het gebruik van deze slogan, maar dan nog. In een ingezonden brief in Dagblad van het Oosten én in een brief aan Smit verwoordde ik mijn ongenoegen. Ik citeerde de bekende Twentse geschiedschrijver Mr. G.J. ter Kuile sr.: “Het Schottenhuys nu was van oudsher het eenige logement van het kleine dorp, juist gelegen op het punt waar twee oude heerwegen zamen kwamen en toegang gaven tot de heerlijkheid Almelo en tot Twenthe”. Precies op dit punt stond een tolboom van Huize Almelo. Voordat men Twente uit de richting Deventer of Zwolle binnenging, moest men eerst geld betalen bij de tolboom. Een poort midden in Wierden gaf toegang tot Twente.
Smit antwoordde: “De waarde en de waarheid van de geschiedschrijving te erkennen en niet te bestrijden, betekent evenwel niet dat men het oog gesloten moet houden voor de hedendaagse ontwikkeling. Deze ontwikkeling heeft tot gevolg gehad dat een nieuwe heerbaan, namelijk de befaamde E-8 autoweg is aangelegd, die met zijn afrit bij Rijssen een nieuwe toegangsweg ontsluit, waar langs men Twente vanuit het westen zal binnentreden. Hierdoor ontstaat een nieuwe ‘Poort van Twente’.”
Nou, daar moest ik het dan mee doen. Maar die eigenwijze burgemeester Smit zat er mooi helemaal naast, want toen die E-8 (nu: A1) tot op het grondgebied van de gemeente Wierden klaar was in 1975 liet de westerling tot twee keer aan toe Rijssen links liggen. Eerst bij Enter en daarna in de Grimberg. Het doorgaande verkeer kwam helemaal niet door Rijssen.
Smit wist van geen wijken: “Het spijt ons dan ook voor u, maar Wierden kan door zijn liggen ‘middenin’ Twente moeilijk met de Poort van Twente worden aangeduid”. Ik kreeg daarna nog even de gelegenheid om het met een ambtenaar uit te praten, maar dat leverde natuurlijk helemaal niets op en toen ik er nog ’s op aandrong om met de burgemeester te spreken, bleef het stil.

Als Rijssen overal de slogan op kon zetten, dan ik ook. En zo bestelde ik een stempel met kapitale letters bij de opa van John Reterink aan het Burg. J.C. van den Bergplein. Precies op de plek waar in 1405 de tolboom, c.q. poort stond. Die stempel gebruikte ik te pas en te onpas. Vooral voor mijn eigen voldoening.

Toen in 1989 redacteur Wim Hesselink in zijn rubriek ‘Zeker Weten’ schreef: “Rijssen wel degelijk de poort van Twente” klom ik maar ’s weer in de pen en herhaalde mijn standpunt met als gevolg duplieken van Dick Smit (niet de burgemeester), G.J. Altena, W. Beijers, Gerrit Kraa en E.E. Engels. Als feuilleton werd het in het Dagblad van het Oosten gepubliceerd.

Waar het mij vooral in deze hele discussie omging was dat je als gemeente niet zomaar de slogan steelt van je buurgemeente. Het is net alsof nu één van de Twentse gemeenten aan de haal gaat met de slogans van de gemeente Losser 'Schatkamer van Twente', van de gemeente Oldenzaal 'Glimlach van Twente' of die van de gemeente Haaksbergen 'Ster in Twente'. Van een al jarenlang gebruikte en historisch onderbouwde slogan blijf je gewoon als buurgemeente af. Punt. Ja, en natuurlijk past de slogan 'De Poort van Twente' ook bij veel andere plaatsen in Twente, maar Wierden was het eerst die hem gebruikte. En ook nog met een goed verhaal erbij!

Eindelijk belandde na decennia de slogan 'Rijssen, de Poort van Twente' in de prullenmand. Gelukkig.

Ach, ik had de strijd met Rijssen eigenlijk nooit kunnen winnen. Steun vanuit Wierden kreeg ik niet, zelfs geen reactie. Was ik dan de enige die zich hier boos om maakte? Heb je een prachtig historisch verhaal, laat Wierden dat gewoon van zich afpakken en doet daar helemaal niets mee. Voor mij echt onbegrijpelijk. Op de plek waar velen nu genieten van een lekker ijsje, zou je het verhaal van de tolboom én van de poort kunnen vertellen…

Toen ik enkele maanden geleden in TCTubantia opnieuw de slogan gekoppeld aan Rijssen zag staan, mailde ik cartograaf Joop Voortman die in het artikel werd gevraagd uitleg te geven over de grenzen van Twente. Hij vond dat burgemeester Smit destijds wel erg zwakke argumenten had genoemd. Ook vond Voortman het niet fair om een slogan van een andere gemeente over te nemen. Wat was ik blij met zijn antwoord! En nog wel van een Rijssense stadsgids bovendien. Eindelijk kreeg ik in al die jaren voor het eerst een echt serieuze reactie! Om mijn 'Poort van Twente-strijdbijl' te begraven, stelde ik een ontmoeting erg op prijs. Een afspraak was meteen gemaakt en zo gaven twee bevlogen lokale historici in een Rijssens restaurant naast de Schildkerk de hand. Na 53 jaar, 7 maand en 10 dagen én dit artikel sluit ik deze discussie.

november 2025