Hoe kwam Wierden aan zijn naam

Over het ontstaan van de naam Wierden wordt verschillend gedacht.
Hieronder enkele verklaringen:

De naam Wierden zegt ons niets. De vorm Wederden uit 1475 en nog vroeger uit omstreeks 1200 brengt ons niet verder. Maar nu ligt er bij Dülmen in Westfalen een plaatsje Weddern, dat in 1264 ook Wederden blijkt te heten. En hier hebben we het geluk dat er een nog oudere vorm bekend is, Withirothun uit omstreeks 900. Nu zijn we er: withi is een woord voor wilg en rothun betekent roden/rooien, een gerooid bos. Deze verklaring mogen we ook voor Wirden aanvaarden. Eenmaal begon men dus ter plaatse een bos met wilgen te rooien.
Bron: Naamkunde, dhr. B.J. Hekket, 't Inschrien, juli 1968 nr 1


Ik heb altijd beweerd dat het vervormd is van wierden/hoogten, zoals de terpen nu nog in Groningen heten. Als je vroeger van Almelo kwam, zag je twee hoogten. De ene het kerkhof aan de Appelhofstraat en de verdere de zogenaamde Smeijerskamp, waar het huis van de dokter stond.
Berend van der Kolk, oud-Wierdenaar, Amersfoort


Wierden, N.O. heette in 1323 Wederdem en zal dus ontstaan zijn uit Wederdheem, dat wil zeggen 'het Heem van Widhard'.
Bron: Woordenboek der Noord- en Zuid-Nederlandse plaatsnamen, J. de Vries, Aula.


In de middeleeuwen komt de plaats Wierden steeds voor onder de naam Wederden. Mijns inziens heeft de naam Wederden te maken met een bevloeide strook grasland langs een rivier die in deze streek voorkomt onder de naam weerd of ward (vgl uiterwaarden). Wederden betekent dus de nederzetting aan de weerden (regelmatig bevloeide graslanden aan de rivier de AA). Dit in tegenstelling tot de oudere woonkern van boerderijen die ten zuidwesten van de Wierdense Es ligt, n.l. de Huurne.
De naam weerd voor een bevloeide strook grasland aan een rivier vinden we in de omgeving van Wierden terug in de namen Wederden (Wierden), Lederweeert ('t Leijerweerd) en mijns inziens ook de naam Weijerd (de bleek in Rijssen). Onder de term ''t Veerschap tot Weedervoert' moet mijns inziens verstaan worden 't Veer aan de voort bij de weerden. De plaats waar dit veer in Wierden gezocht moet worden is waarschijnlijk direct ten noorden van de Algemene Begraafplaats aan de Appelhofstraat. Voor de uitvoering van Plan Oost liep hier een weggetje dat in de volksmond 't Voortjen genoemd werd.
Vervolgens wil ik nog even ingaan op het taalkundig aspect van de zaak. Het is een bekend verschijnsel dat in woorden als veder, leder etc. de d verdwijnt en dat deze woorden veranderen in veer, leer etc. Dit verschijnsel heeft zich ook voorgedaan bij de naam Wederden.
Een verschijnsel van het plaatselijke dialect, met name in Enter en Rijssen, is dat de lange ee-klank wordt uitgesproken als een gediftongeerde ij. Twee wordt uitgesproken als tweie. Dit verschijnsel verklaart de uitspraak de Weijerd, terwijl volgens deze regel de uitspraak van Leerweerd wordt tot Leijerweerd. Dat dit verschijnsel waarschijnschijnlijk ook op de uitspraak van de plaatsnaam Wierden tijdelijk van toepassing is geweest, zou kunnen blijken uit de schrijfwijze Wijrden, zoals die op de kaart van Nic. ten Have van 1652/1743 voorkomt. 
Henk Woolderink, lokaal historicus, Wierden
 
Afbeelding invoegen